Hoeveel lux heeft een bedrijfshal of magazijn nodig?
De Europese norm NEN-EN 12464-1 geeft per ruimte een minimale verlichtingssterkte en een verhoogde waarde. Kies de verhoogde waarde bij langdurig werk, weinig daglicht, kleine details of als fouten duur zijn. Wordt er in een opslagruimte de hele dag gewerkt, dan geldt 200 lux.
| Ruimte of werk | Minimaal | Verhoogd | Kleurweergave | Gelijkmatigheid |
|---|---|---|---|---|
| Opslag- en voorraadruimte | 100 lux | 150 lux | Ra 80 | 0,4 |
| Stellingmagazijn, vloer tussen stellingen | 150 lux | 200 lux | Ra 80 | 0,5 |
| Open opslag, laden en lossen | 200 lux | 300 lux | Ra 80 | 0,4 |
| Inpakken en expeditie | 300 lux | 500 lux | Ra 80 | 0,6 |
| Productie en montage | 300 lux | 500 lux | Ra 80 | 0,6 |
| Metaalbewerking en lassen | 300 lux | 500 lux | Ra 80 | 0,6 |
| Fijne montage en precisiewerk | 500 lux | 750 lux | Ra 80 | 0,7 |
| Autowerkplaats en garage | 500 lux | 750 lux | Ra 80 | 0,6 |
| Landbouw: machines en laden | 200 lux | 300 lux | Ra 80 | 0,4 |
| Stal met dieren | 50 lux | 75 lux | Ra 40 | 0,4 |
| Sporthal | 300 lux | 500 lux | Ra 80 | 0,6 |
| Rijroutes met heftrucks | 150 lux | 200 lux | Ra 40 | 0,4 |
De waarden gelden op de werkvloer, na veroudering en vervuiling van de armaturen. Gelijkmatigheid is de laagste gemeten waarde gedeeld door het gemiddelde. Voor wedstrijdsport geldt EN 12193. Meer over het verschil tussen de twee begrippen lees je op lumen en lux, en over kleurweergave op CRI-waarde.
Het Arbobesluit (artikel 6.3) eist voldoende verlichting op de werkplek, maar noemt geen luxwaarden. NEN-EN 12464-1 is de gangbare maatstaf om aan te tonen dat je daaraan voldoet.
Hoeveel lumen per highbay bij welke montagehoogte?
Vergelijk highbays op lumen, niet op watt. Het wattage zegt alleen hoeveel stroom een armatuur gebruikt. Een 100W highbay met 200 lm/W geeft 20.000 lumen, meer dan een 150W highbay met 120 lm/W (18.000 lumen). Hoe hoger je hangt, hoe meer lumen per armatuur nodig is en hoe smaller de stralingshoek mag zijn.
| Montagehoogte | Lumen per armatuur | Stralingshoek | Bijvoorbeeld |
|---|---|---|---|
| 2,5 tot 4 m | tot 10.000 lm | 90° tot 120° | Lineaire highbay 50W |
| 4 tot 6 m | 12.000 tot 17.000 lm | 120° | 100W (120 tot 150 lm/W) |
| 6 tot 8 m | 17.000 tot 26.000 lm | 90° tot 120° | 100W (190 tot 200 lm/W) of 150W |
| 8 tot 10 m | 26.000 tot 34.000 lm | 90° | 150W (190 tot 200 lm/W) of 200W |
| vanaf 10 m | vanaf 34.000 lm | 60° tot 90° | 200W (190 tot 200 lm/W) of 240W |
Lager dan 2,5 meter? Dan verblindt een highbay. Kies waterdichte tri-proof armaturen of LED batten.
Hoe bereken je het aantal highbays?
Lumen is het licht dat een armatuur uitstraalt, lux is het licht dat per vierkante meter op de vloer aankomt. Dat is altijd minder: een deel valt op wanden en stellingen, en door stof en veroudering neemt de lichtstroom af. Daarom reken je met een correctiefactor. In een open hal met lichte wanden is die 0,55, met hoge stellingen of donkere wanden 0,45.
Verdeel de armaturen daarna in een raster. De onderlinge afstand is maximaal 1 tot 1,5 keer de montagehoogte. Moet het licht gelijkmatiger zijn, zoals in productie, dan hang je ze dichter bij elkaar.
Voorbeeld: werkplaats van 30 × 15 meter, 7 meter hoog, 300 lux
- Oppervlakte: 30 × 15 = 450 m²
- Highbay van 20.000 lumen: 450 × 300 ÷ (20.000 × 0,55) = 12,3, afgerond 13 stuks
- Maximale onderlinge afstand 1,2 × 7 = 8,4 m. In een gelijkmatig raster van 5 × 3 worden dat 15 stuks
- Onderlinge afstand 6 × 5 meter
- Met 100W per armatuur is het totale vermogen 1,5 kW
UFO highbay of lineaire highbay?
UFO highbay
Rond en compact, met veel licht vanuit één punt. De standaard voor open hallen, productie en werkplaatsen. Een stralingshoek van 120° verdeelt het licht breed; met 90° komt het op grotere hoogte gerichter op de vloer. Bekijk de UFO highbays.
Lineaire highbay
Langwerpig en bedoeld voor gangpaden. Hang hem in de lengterichting boven het pad, dan krijgen ook de stellingfronten licht en blijven etiketten leesbaar. Van 7.500 lumen (50W) tot 37.500 lumen (250W), dimbaar. Bekijk de lineaire highbays.
Van HQL of HQI naar LED: wat levert het op?
Een LED highbay gebruikt tot 70% minder stroom dan een HQL- of HQI-lamp met vergelijkbaar licht. Een 100W LED vervangt ongeveer een 250W lamp, een 150W LED een lamp van 250 tot 400W en een 200W LED een 400W lamp.
Een rekenvoorbeeld: een 400W HQI-armatuur verbruikt met voorschakelapparaat ongeveer 440W. Vervang je hem door een 150W LED highbay, dan bespaar je bij 3.000 branduren per jaar en € 0,25 per kWh ongeveer € 220 per armatuur per jaar. De armatuur zelf heb je dan binnen een jaar terugverdiend, montage niet meegerekend. Lees ook welke fiscale regelingen er voor LED-verlichting zijn.
Dimmen, DALI en bewegingssensoren
0-10V dimmen
Alle highbays behalve de Basic-serie zijn dimbaar. Zo stel je per zone precies het lichtniveau in dat de norm vraagt en verbruik je geen stroom voor licht dat je niet nodig hebt. Bekijk de dimmers.
DALI
De dimbare UFO-serie van 100W tot 240W is er ook met DALI-driver, voor koppeling aan een gebouwbeheersysteem.
Bewegingssensor
UFO highbays van 100W tot 240W zijn er met HF-sensor: het licht brandt alleen als er iemand is. Zinvol in opslag en gangpaden die weinig gebruikt worden.
Verlichting per type hal
Loods en magazijn
100 tot 200 lux. Lineaire highbays boven de gangpaden en een sensor in gangen die weinig gebruikt worden.
Productiehal
300 lux, bij intensief werk 500 lux, met Ra 80. Kies 4000K of 5000K.
Werkplaats en garage
500 lux in een autowerkplaats, met Ra 80. Bij werk onder een auto helpt aanvullende werkverlichting.
Landbouw en stal
200 lux bij machines en bij laden en lossen, 50 lux in de stal. Kies IP65 tegen stof en vocht.
Sporthal
300 lux, gelijkmatig over het hele veld. Voor wedstrijden gelden de hogere waarden uit EN 12193.
Veelgestelde vragen over bedrijfshal verlichting
Hoeveel lux heeft een magazijn nodig?
Volgens NEN-EN 12464-1 minimaal 100 lux in een opslagruimte, 150 lux op de vloer tussen stellingen, 200 lux bij open opslag en bij laden en lossen, en 300 lux bij inpakken en expeditie. Wordt er de hele dag gewerkt, reken dan met 200 lux of meer.
Hoeveel lumen per m² heb ik nodig in een bedrijfshal?
Deel het gewenste aantal lux door 0,55. Voor 300 lux in een open hal heb je dan ongeveer 550 lumen per m² nodig, voor 200 lux ongeveer 365 lumen per m². Staan er hoge stellingen, deel dan door 0,45.
Hoeveel lumen heeft een highbay nodig per montagehoogte?
Ongeveer 12.000 tot 17.000 lumen op 4 tot 6 meter, 17.000 tot 26.000 lumen op 6 tot 8 meter, 26.000 tot 34.000 lumen op 8 tot 10 meter en meer dan 34.000 lumen boven 10 meter.
Hoe ver hang je highbays uit elkaar?
Maximaal 1 tot 1,5 keer de montagehoogte. In opslag mag het licht minder gelijkmatig zijn, dus daar kun je ruimer hangen. In productie en werkplaatsen hang je de armaturen dichter bij elkaar, rond 1,2 keer de hoogte.
Welke kleurweergave (Ra) moet een highbay hebben?
Voor de meeste werkplekken in een hal vraagt de norm Ra 80 of hoger. Alleen voor rijroutes en stallen is een lagere kleurweergave toegestaan.
Wat is de terugverdientijd van LED highbays?
Dat hangt af van je branduren en stroomprijs. Vervang je een 400W HQI-armatuur door een 150W LED highbay, dan bespaar je bij 3.000 branduren en € 0,25 per kWh ongeveer € 220 per jaar en heb je de armatuur binnen een jaar terugverdiend. De rekenhulp bovenaan laat per optie de totale kosten over 5 jaar zien.
Zijn de highbays dimbaar?
Alle highbays behalve de Basic-serie zijn dimbaar via 0-10V. De dimbare UFO-serie is er ook met DALI, en er zijn modellen met bewegingssensor.
Welke lichtkleur kies je voor een hal?
4000K voor werkplekken waar mensen lang werken, 5000K of 6000K voor opslag en productie. Meer uitleg vind je op lichtkleur.
Wat als mijn plafond lager is dan 4 meter?
Kies dan een lineaire highbay van 50W (7.500 lumen). Onder 2,5 meter zijn waterdichte tri-proof armaturen of LED batten beter.
Bronnen en normen
NEN-EN 12464-1:2021 Licht en verlichting, verlichting van werkplekken binnen · Arbobesluit artikel 6.3 · EN 12193 Sportverlichting · productdata van de getoonde armaturen.
